Fundacja Porozumienie Wzgórz Dalkowskich oraz Fundacja Ekologiczna „Zielona Akcja” zapraszają do zapoznania się z projektem „Historie drzewami pisane”.


Informacje o projekcie

Projekt realizowany będzie na terenie 12 gmin woj. dolnośląskiego i lubuskiego Wzgórz Dalkowskich, tj. Bytom Odrzański, Nowe Miasteczko, Kożuchów, Brzeźnica, Niegosławice, Szprotawa, Gaworzyce, Grębocice, Radwanice, Polkowice, Żukowice, Jerzmanowa. Zaangażuje on społeczności lokalne i samorządy w czynne działania na rzecz zadrzewień śródpolnych obszarów wiejskich.


Historie drzewami pisane

Z inicjatywą realizacji projektu wystąpili mieszkańcy Wzgórz Dalkowskich zaniepokojeni złym stanem alei drzew przy drogach lokalnych i zadrzewień śródpolnych. W 2007 i 2008r. Opracowano dokumentacje przyrodnicze, które potwierdziły zły stan zadrzewień i negatywny wpływ tego zjawiska na zachowanie krajobrazu, biocenoz i korytarzy ekologicznych.


Cele projektu

Projekt ma na celu upowszechnienie wiedzy o znaczeniu zadrzewień śródpolnych w krajobrazie Wzgórz Dalkowskich. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na aleje drzew liściastych i owocowych, które jeszcze do niedawna stanowiły ważny element krajobrazu na tym terenie.     


Najważniejsze cele projektu:   
  1. Upowszechnianie wiedzy o znaczeniu zadrzewień przyrodniczych i śródpolnych wśród społeczności Wzgórz Dalkowskich i mieszkańców woj. lubuskiego i dolnośląskiego,

  2. Budowanie społecznego zaangażowania w działania na rzecz ochrony wartości przyrodniczych i krajobrazowych zadrzewień na obszarach wiejskich,

  3. Wdrażanie praktycznych form ochrony i rewitalizacji zadrzewień na obszarze Wzgórz Dalkowskich. 






Znaczenie zadrzewień śródpolnych

Zadrzewienia śródpolne pełnią w krajobrazie wiejskim szereg istotnych funkcji. Spośród nich najważniejsze to:
  • Funkcje zadrzewień Wpływ zadrzewień na wysokość plonówpoprawa stanu środowiska naturalnego,
  • przeciwdziałanie erozji wietrznej i wodnej,
  • zwiększanie retencji wodnej,
  • łagodzenie mikroklimatu,
  • zwiększanie bioróżnorodności obszarów wiejskich,
  • tworzenie korytarzy ekologicznych,
  • korzystne oddziaływania względem społeczności wiejskich.           
 
Od lat 80-tych obserwuje się zanik alei śródpolnych oraz drzew wzdłuż ciągów komunikacyjnych. W ostatnich latach masowe wycinki oraz źle przeprowadzone cięcia "pielęgnacyjne" drzew spowodowały bezpowrotną utratę wartościowych elementów krajobrazu wiejskiego. Tradycja obsadzania dróg w pobliżu wsi wywodzi się z XIX wieku. Wówczas zwyczajowo folwarki i majątki ziemskie obsadzały drzewami liściastymi drogi lokalne, trakty i gościńce. Jeszcze w latach 70-tych na obszarze Wzgórz Dalkowskich odnotowano ponad 50 alei, obecnie zachowało się ich 20, z reguły w bardzo złym stanie. Podobne drogi śródpolne obsadzone jabłoniami, czereśnią i śliwą zachowały się na niewielkich odcinkach w stanie cząstkowym. Przyczyny takiego stanu to masowa wycinka, rozjeżdżanie ciężkim rolniczym sprzętem, podpalanie, zaorywanie alei z powodu zwiększenia powierzchni pół upranych, obumieranie z powodu braku pielęgnacji i chorób.
Tymczasem w Niemczech ochroniono 2000 alei o długości 5400 km. jako dobro kultury, w Skandynawii od wielu lat realizuje się projekty nasadzeń alei wzdłuż dróg lokalnych jako pasy ochronne zadrzewień śródpolnych. W Polsce poważnym problemem jest brak wiedzy o wartościach przyrodniczych i kulturowych zadrzewień.


Działania przewidziane w projekcie

Działania projektu skierowane są do szkół, samorządów i społeczności lokalnych Wzgórz Dalkowskich, polegają one na zinwentaryzowaniu najciekawszych alej i zadrzewień wzdłuż dróg lokalnych, ochronie najcenniejszych odcinków, odtwarzaniu wybranych zadrzewień. Część działań zostanie skierowana do społeczności lokalnych – mieszkańcy zostaną poinformowani o znaczeniu zadrzewień, będą mogli wziąć udział w nasadzeniach realizowanych w sąsiedztwie miejscowości.

Działania przewidziane dla szkół:
  • W celu przygotowania szkół do udziału w projekcie odbędą się trzy warsztaty:
    1. warsztat stacjonarny poświęcony walorom przyrodniczym Wzgórz Dalkowskich oraz przygotowaniu do udziału w projekcie
    2. warsztat stacjonarny poświęcony prowadzeniu zajęć terenowych w oparciu o aleje i zadrzewienia przydrożne i śródpolne
    3. warsztat w terenie poświęcony znaczeniu zadrzewień, rozpoznawaniu podstawowych gatunków, prowadzeniu inwentaryzacji

      W celu przygotowania nauczycieli do prowadzenia zajęć terenowych w oparciu o najbliższe środowisko oraz wykonania praktycznych działań inwentaryzacyjnych przekażemy nauczycielom materiały edukacyjne, w tym przewodniki, mapy i instrukcje inwentaryzacji.
  • Przeprowadzenie inwentaryzacji zadrzewień śródpolnych w terenie przez zespoły szkolne biorące udział w projekcie. Nauczyciele wraz zespołami uczniów wybiorą i krótko opiszą kilka najciekawszych pod względem przyrodniczym i krajobrazowym alej znajdujących się w sąsiedztwie szkół lub na terenie gminy. Będą mogli korzystać ze wsparcia merytorycznego pracowników Fundacji Ekologicznej „Zielona Akcja”.
  • Opracowania inwentaryzacyjne wraz z planem opieki nad alejami wezmą udział w konkursie „Strażnik przyrody Wzgórz Dalkowskich”. Najlepsze prace otrzymają nagrody rzeczowe, a szkoły które przeprowadzą działania chroniące aleje /np. posprzątanie śmieci, obserwacje przyrodnicze, zajęcia edukacyjne, dosadzanie odpowiedniego materiału, poinformowanie rodziców o znaczeniu zadania/ otrzymają dodatkowo certyfikat „Strażnika przyrody Wzgórz Dalkowskich”. Informacje o konkursie "Strażnik Wzgórz Dalkowskich" znajdą Państwo: < Tutaj >
  • Wykonanie nasadzeń drzew na terenie przyszkolnym. Jesienią br. Fundacja będzie dysponować niewielką ilością drzew liściastych i owocowych, które szkoły będą mogły nasadzić na swoim terenie lub w okolicy.

Działania przewidziane dla sołtysów, liderów lokalnych, organizacji oraz mieszkańców.

W każdej z 12 gmin zostanie przeprowadzony warsztat przedstawiający korzystny wpływ zadrzewień na zachowanie krajobrazu, wartości kulturowych i gospodarkę rolną Wzgórz Dalkowskich. W trakcie warsztatów zaprezentowane zostaną również wyniki szkolnych inwentaryzacji i zasady tworzenia zadrzewień śródpolnych. Uczestnicy zajęć otrzymają broszury informacyjne i materiały warsztatowe. W trakcie warsztatów zostaną wybrane miejsca do wykonania nasadzeń śródpolnych i przydrożnych.
  • Wdrażanie praktycznych form ochrony alei i zadrzewień śródpolnych. Wprowadzenie do planów zagospodarowania przestrzennego wniosków dot. ochrony najcenniejszych zadrzewień przydrożnych i śródpolnych na terenach gmin w formie pomnika przyrody alei zabytkowej lub miejsca występowania chronionego gatunku siedliska w ramach Natury 2000.
  • Organizacja dwóch regionalnych konferencji dla samorządów, przedstawicieli gmin, służb komunalnych, służb ochrony przyrody, służb drogowych w celu zaprezentowania dobrych przykładów odtwarzania zadrzewień, uwarunkowań prawnych, możliwości kompensacji, zaprezentowania projekty.
  • Zaplanowano wydanie publikacji informacyjnej „Chroń zadrzewienia przydrożne i śródpolne” oraz publikacji „Aleje śródpolne – historie drzewami pisane”

Informacja dla osób chcących wziąć udział w inwentaryzacji alei w okolicach swoich miejscowości na terenie Wzgórz Dalkowskich

Inwentaryzacje mogą przeprowadzać osoby, które posiadają podstawową wiedzę botaniczną i chciałyby swoim zaangażowaniem wesprzeć działania na rzecz odtworzenia dawnych zadrzewień, a tym samym przyczynić się do świadomego kształtowania krajobrazu Wzgórz Dalkowskich. Za przeprowadzenie minimum trzech inwentaryzacji alei przewidziana jest kwota 400 PLN na zasadach umowy – zlecenia.

Uwaga konkurs!
Informacje o konkursie "Strażnik Wzgórz Dalkowskich znajdą Państwo:

< Tutaj >
Do pobrania:
Zajęcia terenowe k. Bytomia Odrzańskiego odbywające się w ramach projektu "Historie Drzewami Pisane"
Warsztaty dla nauczycieli odbywające się w ramach projektu "Historie Drzewami Pisane"

Kontakt:

Koordynator projektu: Irena Krukowska - Szopa
Obsługa administracyjna: Sylwia Szatan
Organizacja warsztatów i spotkań: Jakub Józefczuk

adres e-mail: jozefczuk@zielonaakcja.pl; s.szatan@zielonaakcja.pl
tel. 76 723 81 01 w. 24



Program finansowany jest przez ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego, a także budżetu Rzeczpospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.